Niet alle schulden ontstaan door verkeerd omgaan met geld. Soms is er gewoon te weinig. Mensen met een laag of wisselend inkomen staan vaak voortdurend onder druk om alle vaste lasten te kunnen betalen. Wanneer het inkomen niet toereikend is om in de basisbehoeften te voorzien, spreken we van een overlevingsschuld.
Bij een overlevingsschuld is er geen sprake van luxe uitgaven of verkeerde keuzes, maar van noodzaak. De huur, energie, zorgverzekering en boodschappen slokken het inkomen op. Er blijft niets over voor onvoorziene kosten of reserveringen. Als er dan iets misgaat, bijvoorbeeld een hoge energierekening, schoolkosten of een kapotte wasmachine, is er simpelweg geen buffer. Betalingsachterstanden zijn dan moeilijk te voorkomen.
Waarom gebeurt dit?
Een overlevingsschuld ontstaat vaak bij mensen met een structureel te laag inkomen. Denk aan werkenden met een minimumloon, alleenstaande ouders of mensen die afhankelijk zijn van een uitkering. De stijgende kosten van levensonderhoud maken het nog moeilijker om rond te komen.
Daarnaast spelen stress en schaamte een grote rol. Wie elke maand moet kiezen tussen de huur of de zorgverzekering, leeft continu in spanning. Dat beïnvloedt het denkvermogen, waardoor het nog moeilijker wordt om overzicht te houden of hulp te vragen. Overlevingsschulden groeien daardoor snel, ook al doet iemand zijn uiterste best.
Hoe herken je een overlevingsschuld?
- De inkomsten dekken de vaste lasten niet volledig.
- Er is geen geld voor onvoorziene uitgaven of reserveringen.
- Betalingen worden regelmatig doorgeschoven of gedeeltelijk gedaan.
- Er is voortdurend stress over geld en vaak schaamte om hulp te vragen.
Hoe pak je het aan?
- Breng de financiële situatie in beeld. Wat komt er binnen en wat gaat eruit?
- Kijk naar alle regelingen en toeslagen. Veel mensen laten geld liggen waar ze recht op hebben.
- Zoek hulp bij budgetbeheer of schuldhulpverlening. Samen is het makkelijker om oplossingen te vinden.
- Bekijk mogelijkheden om het inkomen te verruimen. Denk aan extra werkuren, bijverdienen of lokale minimaregelingen.
- Werk aan rust. Financiële problemen vragen om praktische én emotionele ondersteuning.
Een overlevingsschuld is geen kwestie van verkeerd doen, maar van overleven in moeilijke omstandigheden. Met de juiste hulp, inzicht en ondersteuning is het mogelijk om weer lucht te krijgen. Stap voor stap, met kleine maar waardevolle vooruitgangen.